Waarom we blijven kiezen voor wat slecht voor ons is! Een verhaal over hoe ons brein ons stuurt en hoe we dat kunnen terugpakken Een aantal weken geleden zat ik op een zondagavond voor het slapen een fantastische natuurserie van David Attenborough: Kingdom te bekijken op NPO2. Dit was een speciale bonusaflevering van de natuurserie waarbij er een kijkje achter de schermen werd gegeven van hoe de natuurserie tot stand is gekomen inclusief een kennismaking met de natuurbeschermers die zich inzetten voor South Luangwa en zijn kostbare dierenleven. Ik werd meegenomen in de fantastische dingen die wetenschappers, antistroperijteams en filmmakers deden om deze serie mogelijk te maken. Een plaatselijke cameraman richt zijn lens op olifanten die kostbare oogsten plunderen en antistroperijteams bestrijden de misdaad met de hulp van een viervoeter. Van Rapid Response-eenheden tot en met parkopzichters die valstrikken en wapens opsporen. Op een gegeven moment ging het in de documentaire over het opleiden van speurhonden die werden ingezet bij het opsporen van ivoor en wapens van stropers. Ik weet nog dat ik half afgeleid was, tot ik ineens merkte dat ik niet meer naar die hond zat te kijken, maar naar dat wat ik zag projecteerde op ons als mens. Naar hoe belachelijk voorspelbaar we als mens eigenlijk zijn. De trainer gaf de hond een klein gebaar, een zacht commando en als beloning een brokje dat precies op het juiste moment kwam. En de hond, slim, gevoelig en oplettend, legde razendsnel het verband........Als ik dit doe, krijg ik dat. Binnen afzienbare tijd was het gedrag van de hond geen keuze meer, maar een reflex. De hond ging op zoek naar ivoor en wapens omdat hij wist dat hij een beloning zou krijgen als hij iets zou vinden. Dit is precies hoe wij werken. We denken dat we bewust en vanuit onze ratio keuzes maken en dat we daar controle over hebben en dat we sterker zijn dan onze impulsen. Maar diep vanbinnen weten we dat ons gedrag vaak niet rationeel, niet weloverwogen en niet vrij is. Ons gedrag is aangeleerd, geconditioneerd en gaat veelal onbewust en automatisch. Niet omdat we zwak zijn, maar omdat ons brein daar letterlijk voor gebouwd is.