Blog

Het zit in de genen! Of staat het in de koelkast? “Het zit in de familie.” “Het is genetisch bepaald.” “Mijn vader had het ook” In mijn praktijk en om mij heen hoor ik deze uitspraken steeds vaker. Vooral van mensen die inmiddels de 40 zijn gepasseerd en die langzaam tegen hun eerste gezondheidsproblemen aanlopen. Een beginnende vorm van diabetes. Hoge bloeddruk. Darmklachten. Stressklachten. Gewrichtsproblemen. Artrose. Concentratieproblemen. Slaapproblemen. Huidproblemen. Overgewicht. Vermoeidheid. En zodra iemand vraagt hoe dat komt, ligt het antwoord vaak al klaar: “Ja, het zit in de familie.” Dit kan misschien zo zijn, maar daarmee is er nog geen verklaring gegeven dat de persoon in kwestie hier ook last van krijgt. Genen zijn geen vonnis Natuurlijk spelen genen een rol. De één heeft meer aanleg voor diabetes, de ander voor hart- en vaatziekten, weer een ander voor darm- of gewrichtsproblemen. Maar aanleg is iets anders dan dat iemands lot of gezondheid in de toekomst al vaststaat. Je kunt genetische aanleg hebben zonder ooit de aandoening te ontwikkelen. En precies daar wordt het interessant. Want wat gebeurt er als iemand met een bepaalde aanleg vervolgens jarenlang: Nauwelijks beweegt. Veel en vaak alcohol drinkt. Acht uur per dag zit. Weinig daglicht krijgt. Wel 10-30 eetmomenten per dag heeft. Sterk bewerkt voedsel eet. Een zwaar tekort aan vitamines, mineralen en nutriënten tot zich neemt. Structureel te weinig slaapt. Voortdurend onder mentale druk staat. En ondertussen steeds meer kilo’s aankomt? Etc. Is het dan logisch om alles onder het kopje “genetisch bepaald” te schuiven? De familie geeft veel meer door dan alleen DNA. Families geven namelijk niet alleen de genen genen, ze geven ook gewoontes en leefstijl door. Een vader die weinig beweegt, krijgt vaak een kind dat weinig bewegen normaal vindt. Een gezin waar elke avond alcohol op tafel staat, maakt van alcohol een normale dagelijkse gewoonte. Een huishouden waar groente en onbewerkte voeding nauwelijks voorkomen, geeft niet alleen DNA door, maar ook een slecht voedingspatroon. En een gezin dat leeft achter schermen, geeft zittend gedrag door als vanzelfsprekend. Wat we “familie” noemen, is dus deels genetica, maar deels ook gedrag dat generaties lang wordt doorgegeven.

Waarom we blijven kiezen voor wat slecht voor ons is! Een verhaal over hoe ons brein ons stuurt en hoe we dat kunnen terugpakken Een aantal weken geleden zat ik op een zondagavond voor het slapen een fantastische natuurserie van David Attenborough: Kingdom te bekijken op NPO2. Dit was een speciale bonusaflevering van de natuurserie waarbij er een kijkje achter de schermen werd gegeven van hoe de natuurserie tot stand is gekomen inclusief een kennismaking met de natuurbeschermers die zich inzetten voor South Luangwa en zijn kostbare dierenleven. Ik werd meegenomen in de fantastische dingen die wetenschappers, antistroperijteams en filmmakers deden om deze serie mogelijk te maken. Een plaatselijke cameraman richt zijn lens op olifanten die kostbare oogsten plunderen en antistroperijteams bestrijden de misdaad met de hulp van een viervoeter. Van Rapid Response-eenheden tot en met parkopzichters die valstrikken en wapens opsporen. Op een gegeven moment ging het in de documentaire over het opleiden van speurhonden die werden ingezet bij het opsporen van ivoor en wapens van stropers. Ik weet nog dat ik half afgeleid was, tot ik ineens merkte dat ik niet meer naar die hond zat te kijken, maar naar dat wat ik zag projecteerde op ons als mens. Naar hoe belachelijk voorspelbaar we als mens eigenlijk zijn. De trainer gaf de hond een klein gebaar, een zacht commando en als beloning een brokje dat precies op het juiste moment kwam. En de hond, slim, gevoelig en oplettend, legde razendsnel het verband........Als ik dit doe, krijg ik dat. Binnen afzienbare tijd was het gedrag van de hond geen keuze meer, maar een reflex. De hond ging op zoek naar ivoor en wapens omdat hij wist dat hij een beloning zou krijgen als hij iets zou vinden. Dit is precies hoe wij werken. We denken dat we bewust en vanuit onze ratio keuzes maken en dat we daar controle over hebben en dat we sterker zijn dan onze impulsen. Maar diep vanbinnen weten we dat ons gedrag vaak niet rationeel, niet weloverwogen en niet vrij is. Ons gedrag is aangeleerd, geconditioneerd en gaat veelal onbewust en automatisch. Niet omdat we zwak zijn, maar omdat ons brein daar letterlijk voor gebouwd is.

Van gevoel naar wetenschap…….Waarom mijn coaching effectief is; Voel jij je vaak opgejaagd, moe of heb je het gevoel dat je hoofd nooit écht stil is? Je bent niet de enige. Steeds meer mensen ervaren chronische stress, slapen slechter en lopen vast in een leven dat altijd maar doorgaat. Vaak zoeken we de oplossing in nóg harder werken, nóg meer plannen, verdoven of nóg een zelfhulpboek. Wat de wetenschap van Dr. Qing Li ons leert over stress, herstel en persoonlijke groei De Japanse arts en immunoloog Dr. Qing Li wordt wereldwijd beschouwd als de grondlegger van de Forest Medicine. Hij maakte van iets wat mensen al eeuwen intuïtief aanvoelden, dat een bos je goed doet, een wetenschappelijk onderbouwde gezondheidsinterventie. “Some people study forests. Some people study medicine. I studied forest medicine to find out all the ways in which being in the forest can improve our well-being.” Zijn missie is helder: aantonen dat tijd doorbrengen in de natuur veel meer is dan ontspanning. Het heeft aantoonbare effecten op ons lichaam, onze hersenen en ons immuunsysteem. Uit tientallen wetenschappelijke studies blijkt dat een regelmatig verblijf in de natuur onder andere kan zorgen voor: Een daling van het stresshormoon cortisol; Een lagere hartslag en bloeddruk; Meer activiteit van natuurlijke killercellen (NK-cellen), een belangrijk onderdeel van ons immuunsysteem; Een betere slaapkwaliteit; Meer serotonine, waardoor je je positiever voelt; Minder gevoelens van stress, angst en somberheid; Meer mentale rust, focus en creativiteit. Dat verklaart waarom je na een wandeling door het bos vaak letterlijk anders naar je problemen kijkt. Waarom ik bewust kies voor coaching in de natuur Zo’n 80% van mijn coachsessies vinden buiten in de natuur plaats omdat de natuur een actieve rol speelt in het coachproces. Wanneer we wandelen, gebeurt er iets bijzonders. Je ademhaling wordt rustiger. Je zenuwstelsel schakelt langzaam van de constante ‘aan-stand’ naar een toestand van herstel. Gedachten krijgen ruimte. Gesprekken worden opener. Oplossingen ontstaan vaak vanzelf. Waar een kantoor soms voelt als een plek waar problemen worden geanalyseerd, voelt de natuur als een omgeving waarin verandering daadwerkelijk kan ontstaan. Stress kun je niet wegdenken Een belangrijk misverstand is dat stress alleen tussen je oren zit. Dat is niet zo, stress is een lichamelijk en fysiologisch proces. Je hormonen veranderen. Je hartslag stijgt. Je immuunsysteem reageert anders. Je spijsvertering vertraagt. Je herstelvermogen neemt af. Juist daarom werkt een coachgesprek in de natuur vaak krachtiger dan een gesprek aan een bureau. Je lichaam helpt mee om weer in balans te komen.

Waarom een goede nachtrust essentieel is voor jouw gezondheid, energie en mentale veerkracht Last van vermoeidheid, stress, concentratieproblemen of het gevoel dat je altijd ‘aan’ staat? Dan is de kans groot dat niet alleen je agenda, maar ook je nachtrust aandacht nodig heeft. Veel mensen zien slapen als een sluitpost van de dag. We gaan naar bed als alles af is. En als er nog iets moet gebeuren, dan leveren we als eerste slaap in. Dat lijkt misschien onschuldig, maar juist tijdens de uren dat jij slaapt, gebeurt er in je lichaam en vooral in je hersenen ongelooflijk veel. Een goede nachtrust is geen luxe. Het is een biologisch fundament waarop je gezondheid, prestaties en mentale weerbaarheid zijn gebouwd. Je hersenen draaien de nachtdienst Overdag verwerken je hersenen een enorme hoeveelheid informatie. Je neemt beslissingen, lost problemen op, ervaart emoties en bent continu bezig met prikkels uit je omgeving. Daarbij ontstaan ook afvalstoffen als gevolg van deze intensieve activiteit. Tijdens de diepe slaap wordt het zogenaamde glymfatische systeem actief. Dit is het schoonmaaksysteem van de hersenen. Het voert afvalstoffen af die zich gedurende de dag hebben opgehoopt. Je kunt het vergelijken met een schoonmaakploeg die pas aan het werk kan als het gebouw leeg is. Wanneer je structureel te weinig slaapt, krijgt dit systeem simpelweg onvoldoende tijd om zijn werk af te maken. Het gevolg is dat afvalstoffen zich ophopen, waardoor je hersenen minder efficiënt gaan functioneren. Slapen is herstellen Een goede nachtrust doet veel meer dan alleen vermoeidheid verminderen. Tijdens je slaap: Worden herinneringen opgeslagen en verwerkt; Herstellen hersencellen en zenuwverbindingen; Worden spieren gerepareerd; Komt groeihormoon vrij voor herstel van weefsels; Wordt je immuunsysteem versterkt; Worden hormonen die honger en verzadiging regelen opnieuw in balans gebracht. Met andere woorden: slapen is de belangrijkste herstelperiode van de dag. Te weinig slaap merk je niet altijd Het verraderlijke van slaaptekort is dat veel mensen denken eraan gewend te zijn. “Ik slaap al jaren vijf uur per nacht en functioneer prima.” Dat gevoel klopt niet met de werkelijkheid. Onderzoek laat zien dat mensen zich na langere tijd aanpassen aan een chronisch slaaptekort. Ze voelen zich ‘normaal’, terwijl hun reactievermogen, concentratie, geheugen en besluitvorming nog steeds aanzienlijk slechter zijn dan wanneer ze voldoende zouden slapen. Het lichaam went aan het gevoel van vermoeidheid, maar niet aan de gevolgen. De relatie tussen slaap en stress Stress en slaap beïnvloeden elkaar voortdurend. Wanneer je veel stress ervaart, maakt je lichaam meer cortisol aan. Dat maakt ontspannen en inslapen moeilijker. Slaap je vervolgens slecht, dan stijgt de gevoeligheid voor stress de volgende dag opnieuw. Zo ontstaat een vicieuze cirkel: Stress → slechter slapen → minder herstel → meer stress → nog slechter slapen. Juist daarom vormt slaap een essentieel onderdeel van iedere effectieve aanpak van stress en burn-out. Slechte slaap heeft invloed op bijna alles Chronisch slaaptekort verhoogt onder andere het risico op: Verminderde concentratie; Geheugenproblemen; Stemmingswisselingen; Angst en somberheid; Overgewicht; Diabetes type 2; Hoge bloeddruk; Een verminderde weerstand. Daarnaast neemt de kans op fouten, ongelukken en blessures toe. De vier pijlers van herstel Binnen mijn coaching werk ik vanuit vier pijlers die nauw met elkaar verbonden zijn:

Stress in 2026: waarom steeds meer mensen vastlopen terwijl ze ogenschijnlijk alles op orde hebben Stress is allang niet meer alleen iets van mensen met een overvolle agenda of een zware baan. In 2026 zien we een opvallende ontwikkeling: steeds meer mensen ervaren stress terwijl hun leven aan de buitenkant juist prima lijkt te lopen. Ze hebben werk, een gezin, sportmomenten, sociale contacten en zijn vaak zelfs succesvol. Toch voelen ze zich moe, opgejaagd en leeg. Hoe kan dat? Stress ziet er tegenwoordig anders uit Veel mensen denken bij stress aan paniek, drukte of complete chaos. Maar moderne stress is vaak subtieler. Het zit niet altijd in teveel werk, maar in: Continu “aan” staan Altijd bereikbaar zijn Weinig echte rustmomenten Mentale overbelasting Het gevoel alles goed te moeten doen Te weinig controle ervaren over je eigen tijd Je hoeft dus geen overvol leven te hebben om stress te ervaren. Soms is het juist de combinatie van veel kleine prikkels die ongemerkt energie kost.

Stressmanagement begint niet bij gedrag. Het begint bij fysiologie. Veel organisaties investeren tegenwoordig in vitaliteitsprogramma’s, workshops timemanagement of coaching op mindset. Toch zien we een opvallende ontwikkeling: ondanks al deze inspanningen blijft het aantal mensen met stressklachten en burn-out stijgen. Volgens cijfers van TNO en CBS ervaart inmiddels bijna één op de vijf werknemers burn-outklachten. Stressgerelateerd verzuim behoort bovendien tot de langst durende en duurste vormen van ziekteverzuim. Waarom hebben veel interventies minder effect dan gehoopt? Het antwoord ligt vaak in een fundamentele misvatting over wat stress eigenlijk is. Stress is geen denkprobleem Stress wordt in veel organisaties vaak benaderd als een probleem van gedrag, planning of mindset. Denk aan adviezen in en focus op; • beter timemanagement • grenzen leren stellen • positiever denken • efficiënter werken Hoewel deze onderdelen in een later stadium bij mijn coachtrajecten zeker aan bod komen, starten we altijd bij de kern. Stress ontstaat in eerste instantie namelijk niet in het denken, maar in het lichaam. Het is een reactie van het autonome zenuwstelsel. Dit is het systeem dat alle automatische processen in ons lichaam regelt zoals hartslag, ademhaling, bloeddruk, hormonale reacties etc. etc. Wanneer medewerkers langdurig onder druk staan, ontstaan er meetbare fysiologische veranderingen: • het stresshormoon cortisol stijgt • de hartslagvariabiliteit (HRV) daalt • het herstelvermogen van het lichaam neemt af • concentratie en besluitvorming verslechteren • emoties worden reactiever Met andere woorden: het regulatiesysteem van het lichaam raakt uit balans. Als dat langere tijd aanhoudt, kan dat uiteindelijk leiden tot chronische stressklachten en uiteindelijk zelfs tot een burn-out.






